Ziyosfera

Sayyid Faxriddin

Саййид Фахриддин (форсча: سید فخرالدین‎‎) Маръашийлар шаҳзодаси бўлиб, 1381-йилдан 1390-йилгача Рустамдар минтақасини бошқарган. У ҳокимиятни яна уч ака-укаси билан бўлишган: Сари шаҳрида Камолиддин И; Амулда Ризо ад-Дин; ҳамда Каратуғонда Шарофиддин. Улар биргаликда бутун Мозандаронни қамраб олган, ғарбда эса Қазвин шаҳригача чўзилган давлатни идора қилганлар[1]. Бу давлатни улар Мар’ашийлар сулоласининг асосчиси бўлган оталари Мир-и Бузургдан (ҳ. 1359–1362) мерос қилиб олганлар[2].

Саййид Фахриддин
Рустамдар ҳукмдори
Салтанат 1381–1390
Ўтмишдоши Адуд ад-Давла Қубод (Бадуспанийлар)
Давомчиси Саъд ад-Давла Тус (Бадуспанийлар)
Вафоти 1400-йиллар
Отаси Мир-и Бузург
Дини Ўн икки имом

Рустамдар дастлаб Бадуспанийлар таркибида бўлган, бироқ Бадуспаний ҳукмдори Адуд ад-Давла Қубод (ҳ. 1379–1381) тахтга чиққанидан кўп ўтмай, Мар’ашийлар уни ҳамкорлик қилмасликда ва ўз тариқатидаги дарвешларга ёмон муомала қилишда айбладилар. Рустамдарни ўз мулкларига қўшиб олиш ниятида Фахриддин 1380-йилда Қубодни мағлуб этиб, Рустамдарнинг қирғоқбўйи қисмларини эгаллади[3].

Бир йил ўтиб (1381), Мар’ашийлар қўшини Лактор жангида Қубодни мағлуб этиб, уни ўлдирди. Кожур қал’аси забт этилиб, Фахриддиннинг доимий қароргоҳига айлантирилди; энди Мар’ашийлар бутун Мозандароннинг эгалари бўлиб қолдилар. Бадуспанийлар ҳокимиятдан вақтинча сиқиб чиқарилди, то қарийб ўн йил ўтгач – 1390-йилда – Камолиддин И Саъд ад-Давла Тусни Рустамдарда Бадуспаний тахтига ўтказиб, Афросиёбийлар шаҳзодаси Искандар-и Шайхийга қарши қўйди. Искандар-и Шайхий турк-мўғул ҳукмдори Темур (ҳ. 1370–1405) ҳамроҳлигида бўлиб, у Мозандаронни забт этишни кўзлаган эди[3][1].

Бироқ Тус яширинча Искандар-и Шайхий билан ёзишмалар олиб борди ва охир-оқибат 1392-йилда Темур қўшинларига қўшилди. Кейинги йил (1393) Темур Мар’ашийларни ҳокимиятдан четлатиб, Мозандаронни забт этди[4]. У уларнинг ҳудудларини рақиб сулолалар ва темурий ноиблар ўртасида бўлиб ташлади[5]. Тус уни Мар’ашийлар оиласини аяб қолишга кўндира олди; бунинг ўрнига улар сургун қилинди, Искандар-и Шайхий эса Мозандарон ҳокими этиб тайинланди[3][4]. Темур 1405-йилда вафот этган пайтга келиб, Фахриддин ва Камолиддин Қашқарда вафот этган эди[6].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 Cалмард 1991, сс. 511–512.
  2. ↑ Cалмард 1991, сс. 510–512.
  3. ↑ 3,0 3,1 3,2 Маделунг 1988, сс. 385–391.
  4. ↑ 4,0 4,1 Босwортҳ 1984, сс. 742–743.
  5. ↑ Манз 2007, с. 137.
  6. ↑ Cалмард 1991, с. 512.
Олдингиси Рустамдар ҳукмдори
1381–1390 		Кейингиси 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Sayyid_Faxriddin" dan olindi