Ziyosfera

Shanghai International Circuit

Shanghai International Circuit (soddalashtirilgan xitoycha: 上海国际赛车场; anʼanaviy xitoycha: 上海國際賽車場; pinyin: Shànghǎi Guójì Sàichēchǎng) (tarjimasi: Shanxay xalqaro poyga trassasi), homiylik maqsadlarida SAIC Shanghai International Circuit (soddalashtirilgan xitoycha: 上海上汽国际赛车场; anʼanaviy xitoycha: 上海上汽國際賽車場; pinyin: Shànghǎi Shàngqì Guójì Sàichēchǎng) deb ham ataladi, Xitoyning Shanxay shahri, Jiading tumanida joylashgan avtosport poyga trassasidir. Trassa asosan 2004–2019-yillarda va 2024-yildan boshlab o‘tkazib kelinayotgan har yilgi Xitoy Gran-prisi mezbonligi bilan mashhur. Xitoy Gran-prisidan tashqari, trassa 2024-yildan boshlab Shanghai ePrix musobaqasiga ham mezbonlik qiladi.

Shanghai International Circuit

Grand Prix Circuit (2004–hozir)
Joylashuvi Jiading, Shanxay, Xitoy
Koordinatalari 31°20′20″N 121°13′11″E / 31.33889°N 121.21972°E / 31.33889; 121.21972
Sigʻimi 200,000
FIA darajasi 1 (Gran-pri)
2 (Xalqaro)
3E (West Long)[1]
Egasi
Operator Shanghai International Circuit Co., Ltd.
Qurilishi boshlangan sana 1-aprel, 2003-yil (23 yil avval) (2003-04-01)
Ochilgan sana 6-iyun, 2004-yil (22 yil avval) (2004-06-06)
Qurilish qiymati $450 million
Arxitektor Hermann Tilke
Yirik
musobaqalar		 Hozir:
Formula One
Xitoy Gran-prisi (2004–2019, 2024–hozir)
Formula E
Shanghai ePrix (2024–hozir)
Porsche Carrera Cup Asia (2004–2019, 2021, 2023–hozir)
GT World Challenge Asia (2017–2019, 2024, 2026)
Avval:
FIA WEC
4 Hours of Shanghai (2012–2019)
Gran-pri motosikl poygalari
Xitoy motosikllari Gran-prilari (2005–2008)
WTCC Race of China (2012–2016)
Asian Le Mans Series
4 Hours of Shanghai (2014, 2018–2019)
TCR Asia Series (2016–2019, 2021, 2025)
A1 Grand Prix (2006–2008)
V8 Supercars China round (2005)
Rasmiy vebsayt shang-sai.com
Grand Prix Circuit (2004–hozir)
Uzunligi 5.451 km (3.388 mil)
Burilishlar soni 16
Poygalarda eng tez aylana 1:32.238 (GermaniyaMichael Schumacher, Ferrari F2004, 2004, F1)
Motorcycle Grand Prix Circuit (2004–hozir)
Uzunligi 5.281 km (3.282 mil)
Burilishlar soni 16
Poygalarda eng tez aylana 1:59.273 (Italiya Valentino Rossi, Yamaha YZR-M1, 2008, MotoGP)
Intermediate Circuit (2004–hozir)
Uzunligi 4.603 km (2.858 mil)
Burilishlar soni 14
Poygalarda eng tez aylana 1:35.177 (Kanada Robert Wickens, Lola B05/52, 2008, A1GP)
West Long Circuit (2012–hozir)
Uzunligi 3.051 km (1.896 mil)
Burilishlar soni 12
Poygalarda eng tez aylana 1:10.564 (Yangi Zelandiya Nick Cassidy, Porsche 99X Electric, 2025, F-E)

Shanxay xalqaro poyga trassasida har yili 10 dan ortiq yuqori darajadagi milliy avtomobil poygasi musobaqalari o‘tkaziladi. Shuningdek, u Shanxaydagi yagona jahon darajasidagi ochiq go-kart poyga trassasiga ham ega.

Milliy darajada tan olingan 4A toifadagi sayyohlik maskani sifatida trassa turizm, savdo, ovqatlanish, ko‘ngilochar va sport xizmatlarini ham taklif etadi[2].

Trek qoplamasi 2025-yilgi Xitoy Gran-prisi oldidan yangilandi[3].

Tarixi

Shanghai International Circuit Shanxay hokimiyati tomonidan shaharni dunyoga namoyish etish maqsadida rejalashtirilgan. Shaharning shimoli-g‘arbida joylashgan Jiading tumanida, avtomobil ehtiyot qismlarini ishlab chiqaruvchi yirik korxonalarga yaqin hududda 5,3 kvadrat kilometr maydon tanlangan. Loyiha uchun 2,6 milliard yuan (450 million AQSh dollari) miqdorida byudjet hukumat tomonidan moliyalashtirilgan qo‘shma korxona — Shanghai Jiushi Group orqali ta’minlangan.

Trek va unga tegishli inshootlarni loyihalash uchun Herman Tilke tanlandi. 2003-yilning aprel–may oylarida muhandislar loyiha rejasini ishlab chiqish uchun hududga tashrif buyurdilar. Hudud aslida botqoqli yer bo‘lib, ilgari guruch ekin maydonlari sifatida foydalanilgan, shu sababli trassani qurish uchun keng ko‘lamli yer ishlari amalga oshirilishi kerak edi. Inshootni barpo etish uchun 18 oy davomida har kuni taxminan 3 000 nafar ishchi ishladi, bu muhandislik va logistika jihatidan juda katta yutuq edi.

Trassa ochilganida tashrif buyuruvchilarni ulkan majmua qarshi oldi; unda asosiy tribunalar va pit-kompleks hukmron bo‘lib, uning ikki uchida trek ustidan o‘tuvchi qanotsimon tomosha platformalari joylashgan edi. Faqat shu asosiy tribunaning o‘zi 30,000 tomoshabinni sig‘dira oladi, trek bo‘ylab joylashgan boshqa tribunalar bilan birga umumiy sig‘im 200,000 kishiga yetadi. Paddok infratuzilmasi ham o‘ziga xos edi — Formula 1 jamoalarining har biri uchun alohida bino qurilgan bo‘lib, ular ko‘l ichida joylashgan pavilyonlar ko‘rinishida tashkil etilgan va Shanxaydagi qadimiy Yu Garden uslubini eslatadi[4].

Trassa Xitoyda aynan Formula 1 uchun maxsus qurilgan birinchi trassa hisoblanadi va u 2004-yildan buyon har yili FIA Formula 1 jahon chempionatining Xitoy Gran-prisiga mezbonlik qilib keladi[5]. Trassada, shuningdek, FIA World Endurance Championship va GT World Challenge Asia kabi bir qator nufuzli xalqaro poyga seriyalari ham o‘tkazilgan.

Ilgari ushbu trassada MotoGP jahon chempionati, shuningdek 2005-yilda Avstraliyada tashkil etiladigan V8 Supercar chempionatining V8 Supercars China Round poygasi o‘tkazilgan. Bundan tashqari, 2006/2007-yilgi mavsumda A1 Grand Prix musobaqasining yakuniy bosqichi ham shu yerda bo‘lib o‘tgan.

2011-yilda Shanghai International Circuit Audi bilan homiylik shartnomasini imzoladi va shundan so‘ng u Shanghai Audi International Circuit deb nomlandi. Keyinchalik SAIC Motor bilan tuzilgan kelishuvdan so‘ng trassa SAIC International Circuit nomini oldi.

Trassa sxemasi

Trassaning 2018-yil aprelida sun’iy yo‘ldoshdan olingan tasviri

Trassa sxemasi Shanxay shahri nomining birinchi belgisi bo‘lgan xitoy ieroglifi "shang" (上) shaklidan ilhomlangan bo‘lib, u “yuqori” yoki “ko‘tarilish” ma’nolarini anglatadi[6].

Davraning boshlanishi o‘ziga xos: haydovchilar tobora torayib boradigan 1- va 2-burilishlarga yuqori tezlikda kirib boradilar, so‘ng 3- va 4-burilishlardan chap tomonga tez o‘tib ketadilar. Juda katta g-kuch ta’siriga ega 7- va 8-burilishlar poygachilar tomonidan ayniqsa yoqtiriladi. Shuningdek, trassada mavsumdagi barcha poyga trassalari ichida eng uzun to‘g‘ri yo‘llardan biri — 13- va 14-burilishlarni ajratib turuvchi 1.2 km (0.7 mi) uzunlikdagi to‘g‘ri yo‘l ham mavjud[7].

Musobaqalar

Hozirgi

  • Mart: Formula 1 Xitoy Gran-prisi, F1 Academy, SRO GT Cup, Porsche Carrera Cup Asia
  • Aprel: TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, F4 Chinese Championship, China GT Championship
  • Iyun: GT World Challenge Asia, SRO GT Cup
  • Iyul: Formula E Shanghai ePrix
  • Sentabr: Lamborghini Super Trofeo Asia, TCR China Touring Car Championship, TCR China Challenge, China GT Championship
  • Oktabr: Shanghai 8 Hours

Avvalgi

  • A1 Grand Prix (2006–2008)
  • Asian Le Mans Series
    • 4 Hours of Shanghai (2014, 2018–2019)
  • Aston Martin Asia Cup (2008–2009)
  • Audi R8 LMS Cup (2012–2019)
  • China Formula Grand Prix (2015–2019)
  • F3 Asian Championship (2018–2019)
  • Ferrari Challenge Asia-Pacific (2011–2019)
  • FIA World Endurance Championship
    • 4 Hours of Shanghai (2012–2019)
  • Formula BMW Pacific (2004–2008)
  • Formula Masters Series (2011–2017)
  • Formula Renault AsiaCup (2004–2011, 2013–2018)
  • Formula V6 Asia (2008)
  • Gran-pri motosikl poygalari
    • Xitoy motosikllar Gran-prisi (2005–2008)
  • GP2 Asia Series (2008)
  • GT Asia Series (2014–2017)
  • Superrace Championship (2014–2016)
  • TCR Asia Series (2016–2019, 2021, 2025)
  • TCR International Series (2015)
  • Trofeo Maserati (2012–2014)
  • V8 Supercars
    • V8 Supercars China Round (2005)
  • World Touring Car Championship
    • FIA WTCC Race of China (2012–2016)

Aylana rekordlari

Trassaning umumiy uzunligi 5.451 km (3.387 mi) bo‘lib, bu Formula 1 trassalari uchun taxminan o‘rtacha ko‘rsatkich hisoblanadi. Michael Schumacher tomonidan qayd etilgan 1:32.238 natijali rasmiy poyga aylanasi rekordi 2004-yildan buyon saqlanib kelmoqda. 2025-yilgi Xitoy Gran-prisining Q3 bosqichida Oscar Piastri 1:30.641 natija bilan pole-pozitsiyani qo‘lga kiritdi va shu bilan trassaning yangi norasmiy rekordini o‘rnatdi[8]. 2025-yil may holatiga ko‘ra, Shanghai International Circuitda qayd etilgan eng tez rasmiy poygalar aylanalari rekordlari quyidagilardir[9]:

Musobaqa Rekord Trassa uzunligi Trassa sxemasi Haydovchi Avtomobil Sana
Formula 1 1:32:238[9] 5.451 km (3.387 mi) Germaniya Michael Schumacher Ferrari F2004 2004-yil 26-sentabr
LMP1 1:45.892[9][10] Shveysariya Sébastien Buemi Toyota TS050 Hybrid 2017 2017-yil 5-noyabr
GP2 Asia 1:46.407[9] Yaponiya Kamui Kobayashi Dallara GP2/05 2008-yil 18-oktabr
LMP2 1:51.793[9][10] Braziliya Bruno Senna Oreca 07 Gibson 2017-yil 5-noyabr
A1 Grand Prix 1:52.508[9][11] Malayziya Alex Yoong Lola A1GP 2006-yil 2-aprel
GT3 2:00.195[12] Kanada Daniel Morad Mercedes-AMG GT3 Evo 2024-yil 15-sentabr
LMP3 2:00.638[9][13] Shveysariya Mathias Beche Ligier JS P3 2017-yil 27-avgust
LM GTE 2:00.948[9][14] Fransiya Kévin Estre Porsche 911 RSR-19 2019-yil 10-noyabr
Formula Regional 2:01.440[15] Xitoy Daniel Cao Tatuus F3 T-318 2019-yil 27-sentabr
Lamborghini Super Trofeo 2:02.994[16] Monako Jonathan Cecotto Lamborghini Huracán Super Trofeo Evo2 2025-yil 18-may
Formula 4 2:04.580[17] Amerika Qoʻshma Shtatlari Chloe Chambers Tatuus F4-T421 2025-yil 22-mart
Formula 4 2:05.230[18] Zhang Shimo Mygale M21-F4 2025-yil 18-may
Formula Renault 2.0 2:04.675[19] Xitoy Daniel Cao Tatuus FR2.0/13 2018-yil 29-aprel
Porsche Carrera Cup 2:04.813[20] Lyuksemburg Dylan Pereira Porsche 911 (992) GT3 Cup 2025-yil 22-mart
GT4 2:10.489[21] Xitoy Lu Wenlong Lotus Emira GT4 2025-yil 23-mart
TCR Touring Car 2:10.712[22] Xitoy Zhang Zhendong Hyundai Elantra N TCR 2025-yil 26-aprel
Formula BMW 2:12.155[23] Avstraliya Michael Patrizi Mygale FB02 2005-yil 16-oktabr
MotoGP 1:59.273 5.281 km (3.281 mi) Italiya Valentino Rossi Yamaha YZR-M1 2008-yil 4-may
250cc 2:05.738 Ispaniya Jorge Lorenzo Aprilia RSW 250 2007-yil 6-may
125cc 2:12.131 Ispaniya Álvaro Bautista Aprilia RS 125 R 2006-yil 14-may
A1 Grand Prix 1:35.177 4.603 km (2.860 mi) Kanada Robert Wickens Lola A1GP 2008-yil 13-aprel
Formula Renault 2.0 1:48.325[24] Finlandiya Leopold Ringbom Tatuus FR2000 2011-yil 23-oktabr
TC1 1:50.833 Xitoy Ma Qinghua Citroën C-Elysée WTCC 2014-yil 12-oktabr
V8 Supercars 1:51.0557[25] Avstraliya Todd Kelly Holden VZ Commodore 2005-yil 12-iyun
Super 2000 1:54.947 Shveysariya Alain Menu Chevrolet Cruze 1.6T 2012-yil 4-noyabr
TCR Touring Car 1:59.143[26] Xitoy Huang Chuhan Audi RS 3 LMS TCR 2017-yil 5-avgust
Formula Renault 3.5 2:01.581[27] Tayvan Kevin Chen Tatuus FRV6 2008-yil 23-noyabr
Porsche Carrera Cup 2:02.2892[28] Xitoy Siu Tit Lung Porsche 911 (997 I) GT3 Cup 2005-yil 12-iyun
Formula E 1:10.564[29] 3.051 km (1.896 mi) Yangi Zelandiya Nick Cassidy Jaguar I-Type 7 2025-yil 31-may

Galereya

  • Asosiy tribunaning tashqi ko‘rinishi
    Asosiy tribunaning tashqi ko‘rinishi
  • Asosiy tribuna
    Asosiy tribuna
  • Asosiy tribunadan koʻrinish
    Asosiy tribunadan koʻrinish
  • Yopiq H va K tribunalar
    Yopiq H va K tribunalar
  • H va K tribunalar
    H va K tribunalar
  • Pit
    Pit

Manbalar

  1. ↑ „LIST OF FIA LICENSED CIRCUITS UPDATED ON : 2025-11-03“. Fédération Internationale de l'Automobile (2025-yil 3-noyabr). 2025-yil 30-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 3-noyabr.
  2. ↑ „Shanghai International Circuit“. english.shanghai.gov.cn. Qaraldi: 2024-yil 5-avgust.
  3. ↑ „Resurfaced track to bring challenges to Chinese Grand Prix“ (en). GPblog.com. Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  4. ↑ „Shanghai International Circuit“. RacingCircuits.info. 2023-yil 2-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 3-dekabr.
  5. ↑ „China“. Formula1.com. 2023-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 3-dekabr.
  6. ↑ „Chinese Grand Prix Preview“. Fédération Internationale de l'Automobile (2009-yil 13-aprel). 2009-yil 17-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2009-yil 16-aprel.
  7. ↑ „China“. Formula1.com. 2023-yil 4-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 3-dekabr.
  8. ↑ „Piastri edges out Russell and Norris for breakthrough maiden F1 pole during Chinese GP Qualifying“. Formula 1.com (2025-yil 22-mart). 2025-yil 22-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  9. ↑ 9,0 9,1 9,2 9,3 9,4 9,5 9,6 9,7 „Shanghai Fastest Lap Comparison“. 2023-yil 27-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2023-yil 4-iyun.
  10. ↑ 10,0 10,1 „2017 FIA WEC 6 Hours of Shanghai - Race - Final Classification by Class“. Fédération Internationale de l'Automobile (2017-yil 5-noyabr). 2023-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-iyul.
  11. ↑ „2006 A1 Grand Prix of Nations, Shanghai - Sprint Race - Classification“ (2006-yil 2-aprel). 2025-yil 24-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 29-mart.
  12. ↑ „2024 Fanatec GT World Challenge Asia powered by AWS - Race 2 - Round 12 - Classification - Final“ (2024-yil 15-sentyabr). 2024-yil 15-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 15-sentyabr.
  13. ↑ „2017 FRD LMP3 Series - Round 3 - Result of FRD LMP3 - Main Race“ (2017-yil 27-avgust). 2023-yil 8-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-iyul.
  14. ↑ „2019 FIA WEC 4 Hours of Shanghai - Race - Final Classification“. Fédération Internationale de l'Automobile (2020-yil 13-fevral). 2022-yil 20-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-iyul.
  15. ↑ „2019 Asian Formula 3 Shanghai 2 (Race 1)“ (2019-yil 27-sentyabr). 2024-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-iyul.
  16. ↑ „2025 China GT Championship - Shanghai International Circuit - Lamborghini Super Trofeo Asia - Final Result Race 2“ (2025-yil 18-may). 2025-yil 6-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 9-iyun.
  17. ↑ „2025 Shanghai F1 Academy Race 1 Statistics“ (2025-yil 22-mart). Qaraldi: 2025-yil 22-mart.
  18. ↑ „2025 F4 China Championship Shanghai - Round 2 Final - Official Results“ (2025-yil 18-may). Qaraldi: 2025-yil 22-may.
  19. ↑ „China Endurance Series 2018 - Round 1 - Asian Formula Renault - Official Classification of Race 1“ (2018-yil 29-aprel). 2022-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-iyul.
  20. ↑ „Porsche Carrera Cup Asia - Formula 1 Heineken Chinese Grand Prix 2025 - Shanghai - Race 1 Official Classification“ (2025-yil 22-mart). 2025-yil 29-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 29-mart.
  21. ↑ „SRO GT Cup - Formula 1 Heineken Chinese Grand Prix 2025 - Shanghai - Race 2 Provisional Classification“ (2025-yil 23-mart). 2025-yil 1-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 23-mart.
  22. ↑ „TCR CN 2025 » Shanghai International Circuit GP Round 1 Results“ (2025-yil 26-aprel). 2025-yil 24-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 27-aprel.
  23. ↑ „Formula BMW 2005 - Round 14 - Shanghai - Race“ (2005-yil 16-oktyabr). 2022-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-iyul.
  24. ↑ „2011 Shanghai AFR Series Race #2 Official Result“ (2011-yil 23-oktyabr). 2022-yil 17-iyulda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-iyul.
  25. ↑ „2005 Buick V8 Supercars China Round #2“ (2005-yil 12-iyun). 2022-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 27-iyul.
  26. ↑ „TCR CN 2017 » Shanghai International Circuit Round 1 Results“ (2017-yil 5-avgust). 2022-yil 7-dekabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 24-aprel.
  27. ↑ „2008 Formula V6 Asia Shanghai (Race 2)“ (2008-yil 23-noyabr). Qaraldi: 2025-yil 3-aprel.
  28. ↑ „2005 V8 Supercar Championship Series - Round 5 - Shanghai International Circuit, China - Asia GT Challenge - Race 2“. racing.natsoft.com.au (2005-yil 12-iyun). 2024-yil 14-sentyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2024-yil 14-sentyabr.
  29. ↑ „2025 Shanghai ePrix Round 10 Race Results“ (2025-yil 31-may). 2025-yil 24-avgustda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2025-yil 31-may. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Shanghai_International_Circuit" dan olindi