Sibavayh
Сибавайҳ (арабча: سِيبَوَيْه; форсча: سیبُویه; 760–796), тўлиқ исми Абу Бишр Амр ибн Усмон ибн Қанбар ал-Басрий (арабча: أَبُو بِشْر عَمْرو بْن عُثْمَان بْن قَنْبَر ٱلْبَصْرِيّ, форс миллатига мансуб бўлган Басранинг етакчи грамматикачиларидан бири[3][4]. Унинг машҳур асарларидан бири (ушбу китобга ном берилмаган, кейинчалик „Ал-Китāб“ деб аталган) араб тилини чуқур таҳлил қилувчи, беш жилддан иборат муҳим илмий асар саналади[5].
| Сибавайҳ | |
|---|---|
| арабча: سِيبَوَيْه | |
|
Шероздаги Сибовайҳ мақбарасига кириш қисми | |
| Таваллуди |
тахминан 760 |
| Вафоти |
тахминан 796[2] Шероз, Эрон ёки Басра, Аббосийлар халифалиги |
| Касби | араб ва форс тили грамматикачиси |
Х аср биографлари Ибн ан-Надим, Абу Бакр аз-Зубайдий ҳамда ХИИИ аср олими Ибн Халликон Сибавайҳни араб тили ва тилшунослик илмига қўшган ҳиссасини ундан олдин ва кейин яшаб ўтган ҳеч бир алломага тенглаштириб бўлмайдиган даражадаги улуғ олим сифатида тилга олган[6][7]. Сибавайҳ барча даврларнинг энг буюк араб тилшуноси, ҳатто ҳар қандай тилшунослик тарихидаги энг буюк тилшунослардан бири деб эътироф этилган[8].
Манбалар
- ↑ Зубайдī (ал-) 1984, с. 66, §6 (#22).
- ↑ „Мит-Эжмес“. 2008-йил 6-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2025-йил 30-май.
- ↑ Даннер, В. (1986). "Арабиc Лангуаге ив. Арабиc литературе ин Иран". Энcйcлопаэдиа Ираниcа, Вол. ИИ, Фасc. 3. Энcйcлопаэдиа Ираниcа Фоундатион. 237–243 б. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/арабиc-ив. "Персианс ҳаве беэн проминент ас wелл ин тҳе фиэлдс оф Арабиc граммар, пҳилологй, анд лехиcограпҳй. Тҳе греатест наме ин Арабиc граммар белонгс то тҳе Персиан Сīбаwайҳ (Сīбūя) Байżāwī (фл. 180/796), wҳосе wорк, ал-Кетāб (Тҳе боок), ремаинс то тҳе пресент дай тҳе мост аутҳоритативе эхпоситион оф Арабиc граммар."
- ↑ Доннер, Ф.М. (1988). "Басра". Энcйcлопаэдиа Ираниcа, Вол. ИИИ, Фасc. 8. Энcйcлопаэдиа Ираниcа Фоундатион. 851–855 б. ҳттп://www.ираниcаонлине.орг/артиcлес/басра. "Соме оф тҳесе cултурал фигурес wере оф Ираниан десcент, инcлудинг тҳе эарлй парагон оф пиэтй Ḥасан ал-Баṣрī; Себаwайҳ, оне оф тҳе фоундерс оф тҳе студй оф Арабиc граммар; тҳе фамед поэц Баššāр б. Борд анд Абū Ноwāс; тҳе Муʿтазилите тҳеологиан ʿАмр б. ʿОбайд; тҳе эарлй Арабиc просе стйлист Эбн ал-Моқаффаʿ; анд пробаблй соме оф тҳе аутҳорс оф тҳе нотед энcйcлопедиа оф тҳе Эḵwāн ал-Ṣафāʾ."
- ↑ Кеэс Верстеэгҳ, Тҳе Арабиc Лингуистиc Традитион, пг. 4. Парт оф тҳе Ландмаркс ин Лингуистиc Тҳоугҳт сериэс, вол. 3. Лондон: Роутледге, 1997. ИСБН 9780415157575
- ↑ Ибн Кҳалликан. Ибн Кҳалликан'с Биограпҳиcал. Лондон: W.Ҳ. Аллен, 1868 — 396-бет.
- ↑ Мери, Жосеф W.. Медиэвал Исламиc Cивилизатион, Ан Энcйcлопедиа. Роутледге, Жануарй 2006 — 741-бет. ИСБН 978-0-415-96691-7. „Оф Персиан оригин, ҳе аттачед ҳимселф ин тҳе миддле оф тҳе сеcонд/эигҳтҳ cентурй то а нумбер оф эарлй аутҳоритиэс он тҳе Арабиc лангуаге ин Басра, нотаблй ал-Кҳалил ибн Аҳмад анд Юнус ибн Ҳабиб.“
- ↑ Жонатҳан Оwенс, Эарлй Арабиc Грамматиcал Тҳеорй: Ҳетерогенеитй анд Стандардизатион, пг. 8. Волуме 53 оф Амстердам студиэс ин тҳе тҳеорй анд ҳисторй оф лингуистиc сcиэнcе. Амстердам: Жоҳн Бенжаминс Публишинг Cомпанй, 1990. ИСБН 9789027245380
Ҳаволалар
- „Сибавайҳи“ лойиҳаси „Ал-Китаб“ асарининг 1–7, 285–302 ва 565–571 бобларининг барча муҳим босма нашрларини ҳамда франсуз ва немис тилларига нашр қилинган таржималарини ўз ичига олади.
- Сибавайҳ китоби онлайн (Wайбаcк Мачине сайтида 2010-12-23 санасида архивланган) араб тилида ал-эман.cом сайтида.
- Сибавайҳ китоби араб тилида онлайн (1988, 5 жилд, индекс, муқова.)
- Китобни сканерланган форматда Интернет архивидан ёки арабча Викиманбадан юклаб олинг
- Сибавайҳининг Буч üбер диэ Грамматик нач дер Аусгабе вон Ҳ. Деренбоург унд дем Cомментар дес (1900) асари
- Буч üбер диэ Грамматик (1895)
- Буч üбер диэ Грамматик (1895)