Стефаниа Wолиcка (1851–1937) — поляк тарихчи ва Сюрих университетида 1875-йилда фалсафа доктори даражасини олган биринчи аёл ҳисобланади[1][2].

Стефаниа Wолиcка
Таваллуди 1851-йил 31-август (1851-08-31) (175 ёш)
Вафоти 1-апрел 1937-йил(1937-04-01)
(85 ёшда)
Варшава, Полша
Фуқаролиги Полша
Таълими Сюрих университети
Касби Тарихчи, ёзувчи
Фаолият йиллари ХИХ–ХХ асрлар
Турмуш ўртоғи Станислав Арнд
Болалари Збигниэw Жóзеф

Биография

Wолиcка Варшавада (ўша пайтда Россия империяси таркибидаги ҳудудда) туғилган ва аёлларнинг олий та’лим олишини чеклашга қаратилган сиёсатга қарамай, тарих бўйича та’лим олган[3].

1873-йилда у хорижда таҳсил олаётган рус аёлларига ўқишни ташлашни буюрган фармонга қарши чиқди[3]. У истисно беришни сўраб мурожаат қилган, бироқ рад жавобини олган. Шундан сўнг у бевосита та’лим вазири Дмитрий Толстойга мурожаат қилган, аммо бу ҳам натижа бермаган.

Сюрихдаги айрим талаба аёллар сиёсий хавф сифатида баҳоланиб, “Фрицчи доираси” билан боғланганликда гумон қилинган. Ба’зилари 1877-йилдаги суд жараёнларида жазоланган. Wолиcканинг бу гуруҳга алоқадорлиги исботланмаган, бироқ унинг номи Россия ҳукумати томонидан тақиқланган 45 нафар аёл талабалар рўйхатига киритилган[4].

Сюрих университети ма’лумотларига кўра, у Познан билан боғлиқ бўлган, аммо Варшавада туғилган. Ота-онаси унинг ўқиши даврида Сюрихда яшаган.[5]

Швейцарияни тарк этишга мажбур бўлишига қарамай, у 1875-йилда фалсафа доктори даражасини олган. Унинг диссертацияси Гриэчисче Фрауэнгесталтен (“Юнон аёл образлари”) деб номланган[5].

У илк поляк аёл академиклардан бири сифатида тан олинган[6].

У турмушга чиққач, Стефаниа Wолиcка-Арнд номи билан ҳам танилган[7].

У аёллар ҳуқуқлари бўйича фаол ёзувчи бўлган. 1895-йилда Атҳенæум журналида аёллар ҳуқуқлари учун парламент кураши ҳақида мақола чоп этган[8].

Wолиcка замонавий Европада фалсафа доктори даражасини олган илк аёл ҳисобланади. Ундан олдин Элена Cорнаро Писcопиа 1678-йилда Падуа университетида шу даражани олган.

Адабиётлар

  • Стефаниа Wолиcка. Гриэчисче Фрауэнгесталтен. 1. Тҳеил., Зüрич, 1875. 

Ҳаволалар

Манбалар

  1. ↑ ; Маргаретҳ Ланзингер; Элисабетҳ ФрйсакWомен'с Мовеменц: Нетwоркс анд Дебатес ин Пост-cоммунист Cоунтриэс ин тҳе 19тҳ анд 20тҳ Cентуриэс. Бöҳлау Верлаг Кöлн Wеимар, 2006 — 555-бет. 
  2. ↑ Счwартз, Агата. Шифтинг Воиcес: Феминист Тҳоугҳт анд Wомен'с Wритинг ин Фин-де-сиècле Аустриа анд Ҳунгарй. МcГилл-Қуээн'с Пресс, 2008 — 248-бет. 
  3. ↑ 3,0 3,1 Жоҳансон, Чристине. Wомен'с Струггле фор Ҳигҳер Эдуcатион ин Руссиа, 1855–1900. МcГилл-Қуээнс, 1987 — 57–58-бет. 
  4. ↑ Чристине Жоҳансон. Wомен'с Струггле фор Ҳигҳер Эдуcатион ин Руссиа, 1855–1900, 1987 — 54–57-бет. 
  5. ↑ 5,0 5,1 „Матрикеледитион дер Университäт Зüрич“. Университй оф Зурич. 2011-йил 31-декабрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 6-апрел.
  6. ↑ „Ач, те упарте филозофки“. Униwерсйтет Жагиэллоńски. 2010-йил 30-июнда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2026-йил 6-апрел.
  7. ↑ Саурер, Эдитҳ. Wомен'с Мовеменц, 2006 — 555-бет. 
  8. ↑ „На гоścиннйч łамач“.