TАFRID

ТАФРИД (араб. - ёлгъизлаш) - тасаввуфда Аллоҳ тавҳидидаги олий даража. Бу соъз «фард» («танҳо», «ягона») оъзагидан олинган. У коъпинча тажрид билан ёндош�муқоясали тушунча сифатида ҳам коърилади. Ушбу тушунчанинг асоси қуйидаги ҳадис саналади: «Расулуллоҳ (а.с.) дедилар: «Муфарридлар оъзиб кетишди». «Муфарридлар кимлар, эй Аллоҳнинг Расули?» дейишди. У зот: «Аллоҳни коъп зикр қилувчи эркаклар ва аёллар», дедилар (Муслим ривояти). Бошқа ривоятларда бундай дейилади: «Улар Аллоҳнинг зикрига қаттиқ киришганлар боълиб, зикр уларнинг огирлик-юкларини кетказган ва улар қиёмат кунида енгил боълиб келишади» (Термизий ривояти). Ақида китобларида ваҳдоният ва фардоният маънодош соъзлар сифатида қоълланади. Ораларидаги фарқ игуки, вахдоният зот эътиборидан, фардоният сифат эътиборидан ишлатилади. Аллоҳ таоло зотида муваҳҳаддир (ёлгиздир), сифатида мунфариддир (ягонадир). Шиҳобуддин Суҳравардийга коъра, тафрид оъзига келаётган нарсалар борасида нафсини - оъзини коърмаслик, балки оъзига нисбатан Аллоҳнинг хайру саховатини коъришдир Тажрид ва тафрид оъз маъносига коъра, талвин ва тамкинга оъхшаш. Уларнинг биринчиси башарий сифатлардан покланиш , кейингиси эса илоҳий хулқлар билан хулқланишдир. (Яна қаранг: тажрид Тасаввуф атаамалари )