Ziyosfera

Tekirdağ

Текирдаğ — Туркиядаги шаҳар. Мармар денгизининг шимолий қирғоғида, Шарқий Фракия минтақасида жойлашган. Шаҳар Сулаймонпаша туманининг шаҳар қисмини ташкил қилади, 2022-йилда 186 421 киши истиқомат қилган.

Текирдаğ
Шаҳар
Skyline of Tekirdağ
Мамлакат Туркия
Вилоят Текирдаğ вилояти
Ҳукумат
 • Мер Cандан Йücеэр
Маркази баландлиги 37 м
Вақт минтақаси УТC+3
Почта индекс(лар)и 59ххх

Текирдаğ – қишлоқ хўжалиги маҳсулотлари учун бандаргоҳга эга савдо маркази (Фракия орқали асосий юк ташиш линиясига янги темир йўл алоқасини жойлаштириш учун бандаргоҳ кенгайтирилмоқда). Шунингдек, Мартас ва БОТАŞ терминалининг маркази бўлиб, уларнинг иккаласи ҳам Мармара минтақасидаги савдо фаолияти учун муҳимдир. Шаҳарнинг энг машҳур маҳсулоти Текирдаğ ракиси бўлиб қолмоқда, яна шаҳар ҳар йил июн ойида нишонланадиган гилослар фестивал билан ҳам машҳур[1].

Греция ва Болгария чегараларининг яқинлиги сабаб Текирдаğда ҳар икки давлатнинг фахрий консулликлари мавжуд.

Текирдаğдан паромлар ёзда яқин атрофдаги Мармара оролларига сузиб ўтади[2].

Энг яқин аэропорт Текирдаğ Чорлу аэропорти (ТЕҚ) бўлса-да, Истанбул аэропортига (ИСТ) кўпроқ рейслар мавжуд.

Номи ва этимологияси

Текирдаğ Висант ёки Висантҳе (юнонча: Βισάνθη/Βυσάνθη)[3][4], шунингдек, классик антик даврда Рҳаэдест (Ῥаидесосос) деб аталган. Охирги номи Византия давригача ишлатилган[5] ва 14-асрда Усмонийлар қўлига ўтгандан кейин шаҳар Родосчук дея номланган (ғарбий тилларга Родосто деб таржима қилинади). 18-асрдан кейин туркча текфур сўзи асосида „Византия хўжайини“ деган маънони англатувчи Текфурдағи номини олади. Вақт ўтиши билан бу ном туркий Текирдаğ ва бу Туркия Республикасидаги расмий номга айланади. „Рҳаэдестос“ тарихий номи (шунингдек, Раидестос деб таржима қилинади) ҳали ҳам юнон православ черков контекстида қўлланади (масалан, Раидестос епископи[6], Гераклия ва Раидестос метрополитанти)[7].

Тарихи

Сфинкс стол оёғи, Текирдаğдаги Археология ва Этнография музейи, Рим даври
Текирдаğ археология ва этнография музейи
Текирдаğдаги Френсис ИИ Ракоcзи ёдгорлик уйи
Тарихий Усмонли ёғоч уйлари.

Текирдаğ шаҳрининг тарихи милоддан аввалги 4000 йилларга тўғри келади. Ксенофонтнинг Анабасис асарида Фракия қироли Сеутҳес қироллигининг бир қисми сифатида тилга олинади. Бу Геродот томонидан Бизанте сифатида ҳам тилга олинган (ВИИ, 137). Шаҳар Самия мустамлакаси бўлган[8].

Прокопий эрамизнинг ВИ асрида Юстиниан И томонидан шаҳарни қайта тикланиши ҳақида ёзган. 813-йилда ва яна 1206-йилда, Родосто жангидан кейин шаҳарболгарлар томонидан талон-тарож қилинади, аммо кейинги Византия даврида ҳам муҳим аҳамиятга эга бўлган ҳудуд бўлган. 11-асрда яшаган Византия тарихчиси Михаилл Атталеиатес ўз васиятномасида тасвирланган Раидестосда мулки бўлганлигини ёзган. 1204-йилдан 1235-йилгача Тўртинчи салиб юриши пайтида Константинополни лотинлар босиб олингандан кейин шаҳар венецияликлар бошқарувига ўтган.

Усмонийлар даврида шаҳар кетма-кет Румели эялети, кейин Капудан Пошо вилояти, Силистра эялети ва Эдирне вилояти таркибига кирган. 1849-йилдан кейин Текфуртаги санжагининг қароргоҳига айланади.

ХХ аср

Текирдаğ рус армияси томонидан икки марта: 1829-йил 22-августда рус-турк уруши (1828-1829)[9] ва кейин 1878-йил 1-февралда рус-турк уруши (1877-1878) пайтида босиб олинган. Бу урушлардан кейин шаҳар яна Усмонийлар давлати таркибига қайтган.

1905-йилда шаҳарда 35 000 га яқин аҳоли истиқомат қилган, уларнинг ярмига яқини юнонлар бўлган[10].

Текирдаğ 1912-йил 11-ноябрда Болгария қўшини томонидан босиб олинган[11]. Шаҳар 1913-йил 13-июлда озод қилинган.

Текирдаğ 1920-йил 20-июлда Туркиянинг мустақиллик уруши (1919-1922) пайтида юнон армияси томонидан босиб олинган. Муданя сулҳ шартномаси имзолангандан сўнг, шаҳар 1922-йил 13-ноябрда Туркияга қайтарилади[12] . Икки давлат ўртасида 1923-йилги юнон православ ва мусулмон аҳоли алмашинуви тўғрисидаги шартнома шартларига кўра, Текирдаğдаги юнон насронийларининг бари шаҳарни тарк этишга мажбур бўладилар (Неа Раидестос қишлоғига асос солганлар), уларнинг ўрнини эса Грециядаги мусулмон турклар эгаллаган.

1934-йил декабр ойида Добружа ва Ада Калеҳдан 1583 нафар туркийзабон мусулмонлардан иборат карвон Текирдаğга жойлашади[13].

Текирдаğ кўп йиллар давомида Эдирне вилоятининг маҳсулот омбори сифатида хизмат қилган. Бироқ, Александруполис Марица дарёси бўйлаб темир йўлнинг охирги постига айлангач, шаҳарда савдо ёмонлашди.

Епископлиги

Рҳаэдестус Рим-католик черковининг титулли кўриниши бўлиб қолмоқда[14]. Бироқ, Рим-католик черковининг фаолияти узоқ вақтдан бери тўхтаган.

Католик епископлари

  • Эммет Мичаэл Wалш 1949-йил 8-сентябр, 1952-йил 16-ноябр
  • Мануэл Алфонсо де Cарвалжо 1953-йил 10-феврал 1957-йил 17-июн
  • Wилсон Лаус Счмидт 1957-йил 5-сентябр, 1962-йил 18-май
  • Cарлос Ҳорасио Понсе де Лéон 1962-йил 9-июн, 1966-йил 28-апрел

Жойлашуви

Сüлейманпаша парки, Текирдаğ

Текирдаğ, Мармара денгизининг шимолий қирғоғида, Истанбулдан 135 километр (84 миля) ғарбда жойлашган. Гўзал кўрфаз Текирдаğ тоғининг билан туташган.

Манбалар

  1. ↑ „Текирдаг Фестивалс - Текирдаг Аннуал Эвенц.“. www.текирдаг.cом. 2022-йил 30-сентябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 30-сентябр.
  2. ↑ „Феррй Сервиcес Истанбул & Сеа оф Мармара, Туркей“. туркейтравелпланнер.cом. Қаралди: 2022-йил 30-сентябр.
  3. ↑ Плайфаир. „А Сйстем оф Геограпҳй, Анcиэнт анд Модерн“. гоогле.гр (1812).
  4. ↑ „Фулл техт оф "Ҳеллениcа; Боокс И-ИИ"“. арчиве.орг (1888).
  5. ↑ Сеэ: Wаррен Треадголд, Тҳе Миддле Бйзантине Ҳисторианс (Палграве Маcмиллан, 2013)
  6. ↑ „Эcумениcал Патриарчате – Георге Раидестинос И“. эc-патр.нет.
  7. ↑ Киминас, Деметриус. Тҳе Эcумениcал Патриарчате. Wилдсиде Пресс ЛЛC, Марч 2009. ИСБН 9781434458766. 
  8. ↑ Сcотт, Лионел. Ҳисториcал Cомментарй он Ҳеродотус. БРИЛЛ, Жулй 2017 — 160-бет. ДОИ:10.1163/9789047407980. ИСБН 978-90-47-40798-0. 
  9. ↑ ҳттпс://тез.ёк.гов.тр/УлусалТезМеркези/ТезГостер?кей=WБc656и315э2эВ6-ЭЗВ1огоКкХх2З6эCеқскАДWмфҲФДзЙ2ЭҚсаУҚЙдИ1д0хФуwТ Аҳıска Тüрклери (1800–1821), Унпублишед Доcторал Тҳесис, паге 189, 2015
  10. ↑ Волуме В23, Паге 448 оф тҳе 1911 Энcйcлопæдиа Британниcа
  11. ↑ Балкан Ҳарби Кроноложиси (″Чронологй оф Балкан Wар″), паге 61
  12. ↑ „Текирдаğ Тариҳи“. Қаралди: 2022-йил 13-декабр.
  13. ↑ Öндер Думан (Спринг 2008). "Ататüрк Дöнеминде Романя'дан Тüрк Гöçлери (1923-1938)". Билиг (45). ҳттпс://атиф.собиад.cом/индех.жсп?модул=макале-детай&Алан=сосял&Ид=АWф30ж0ПҲДбCЗб_мРЕТc. 
  14. ↑ Рҳаэдестус Ат cатҳолиc-ҳиэрарчй.орг. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Tekirda%C4%9F" dan olindi