Toʻlqinli front
Физикада-вақт ўзгариши, тўлқин майдонининг тўлқин жабҳаси бир хил фазага эга бўлган барча нуқталар тўпламидир (локус)[1]. Бу атама одатда фақат ҳар бир нуқтада синусоидал равишда битта вақтинчалик частота билан ўзгариб турадиган майдонлар учун маънога эга (акс ҳолда фаза яхши аниқланмаган).
Тўлқинли жабҳалар одатда вақт ўтиши билан ҳаракат қилади. Бир ўлчовли муҳитда тарқаладиган тўлқинлар учун тўлқин олд томонлари одатда битта нуқтадир. Улар икки ўлчовли муҳитда эгри чизиқлар ва уч ўлчовли сиртлардир.


Синусоидал текислик тўлқини учун тўлқин олд томонлари тарқалиш йўналишига перпендикуляр бўлиб, тўлқин билан бирга шу йўналишда ҳаракат қилади. Синусоидал сферик тўлқин учун тўлқин жабҳалари у билан кенгайиб борувчи сферик юзалардир. Тўлқин жабҳасининг турли нуқталарида тарқалиш тезлиги ҳар хил бўлса, тўлқин жабҳаларининг шакли ва/ёки йўналиши синиши орқали ўзгариши мумкин. Хусусан, линзалар оптик тўлқин жабҳаларининг шаклини текисликдан шарсимонга ёки аксинча ўзгартириши мумкин.
Классик физикада диффракция ҳодисаси Гюйгенс- Френнел принципи билан тавсифланади, у тарқаладиган тўлқинлар жабҳасининг ҳар бир нуқтасини алоҳида сферик тўлқинлар тўплами сифатида кўриб чиқади[2]. Характерли эгилиш намунаси когерент манбадан (масалан, лазер) тўлқин киритилган расмда кўрсатилганидек, ўлчами тўлқин узунлиги билан солиштириш мумкин бўлган тирқиш/диафрагма билан тўқнашганда энг аниқ намоён бўлади. Бу рўйхатга олиш юзасига турли узунликдаги йўллар билан ўтадиган тўлқин жабҳасидаги турли нуқталарнинг (ёки эквиваленти, ҳар бир тўлқиннинг) қўшилиши ёки аралашуви билан боғлиқ. Агар бир- бирига яқин жойлашган бир нечта тешиклар мавжуд бўлса (масалан, дифраксион панжара), турли хил интенсивликдаги мураккаб нақш пайдо бўлиши мумкин.
Оддий тўлқин жабҳалари ва тарқалиши
Оптик тизимларни Максвелл тенгламалари билан тавсифлаш мумкин ва товуш ёки электрон нурлар каби чизиқли тарқаладиган тўлқинлар ўхшаш тўлқин тенгламаларига эга. Бироқ, юқоридаги соддалаштиришларни ҳисобга олган ҳолда, Гюйгенс принципи тўлқин жабҳасининг, масалан, бўш майдон орқали тарқалишини башорат қилишнинг тезкор усулини беради. Қурилиш қуйидагича: тўлқинлар жабҳасидаги ҳар бир нуқта янги нуқта манбаи деб ҳисоблансин. Ҳар бир нуқта манбасидан жами таъсирни ҳисоблаш орқали янги нуқталарда ҳосил бўлган майдонни ҳисоблаш мумкин. Ҳисоблаш алгоритмлари кўпинча ушбу ёндашувга асосланади. Оддий тўлқинли жабҳалар учун махсус ҳолатлар тўғридан-тўғри ҳисобланиши мумкин. Масалан, сферик тўлқин жабҳаси сферик бўлиб қолади, чунки тўлқин энергияси барча йўналишларда тенг равишда ўтказилади. Ҳар доим тўлқин жабҳасига перпендикуляр бўлган энергия оқимининг бундай йўналишлари бир нечта тўлқин жабҳаларини яратувчи нурлар деб аталади[3].
Тўлқин жабҳасининг энг оддий шакли текис тўлқин бўлиб, бу ерда нурлар бир-бирига параллел. Ушбу турдаги тўлқинлардан келадиган ёруғлик коллимацияланган ёруғлик деб аталади. Самолёт тўлқин жабҳаси жуда катта сферик тўлқин жабҳасининг сирт қисми учун яхши моделдир; масалан, қуёш нури радиуси тахминан 150 миллион километр (1АУ) бўлган сферик тўлқин жабҳаси билан ерга тушади. Кўп мақсадлар учун бундай тўлқин жабҳасини ернинг диаметри масофаларида текислик деб ҳисоблаш мумкин.
Тўлқинли жабҳалар изотроп муҳитда, барча йўналишларда, ёруғлик тезлигида ҳаракат қилади.
Тўлқин фронтининг аберацияси
Тўлқинли ўлчовлар ёки башоратлардан фойдаланадиган усуллар линзалар оптикасига илғор ёндашув сифатида қаралиши мумкин. Бу Ерда линза қалинлиги ёки номукаммаллиги туфайли битта фокус масофаси мавжуд бўлмаслиги мумкин. Ишлаб чиқариш сабабларига кўра, мукаммал линзалар сферик (ёки тороидал) сирт шаклига эга, аммо назарий жиҳатдан идеал сирт асферик бўлади. Оптик тизимдаги бу каби камчиликлар оптик бузилишлар деб аталадиган нарсаларни келтириб чиқаради. Энг машҳур аберацияларга сферик аберация ва кома киради[4].
Бироқ, атмосферанинг синиши индексидаги фазовий ўзгаришлар туфайли катта телескопдаги каби аберрацияларнинг янада мураккаб манбалари бўлиши мумкин. Оптик тизимдаги тўлқин жабҳасининг исталган мукаммал планар тўлқин жабҳасидан оғиши тўлқин фронтининг аберацияси деб аталади. Тўлқинли фронт аберратионс одатда намунали тасвир ёки икки ўлчовли полином атамалар тўплами сифатида тавсифланади. Оптик тизимлардаги кўплаб иловалар учун ушбу аберацияларни минималлаштириш мақсадга мувофиқдир.
Wавефронт сенсори ва реконструксия усуллари
Тўлқинли фронт сенсори — Wавефронт сенсори ва реконструксия усуллари бу оптик тизимдаги оптик сифатни ёки унинг этишмаслигини тавсифлаш учун когерент сигналда тўлқин фронтининг аберациясини ўлчайдиган қурилма. Шаcк-Ҳартманн линзалари мажмуасидан фойдаланиш жуда кенг тарқалган усулдир. Мослашувчан оптика, оптик метрология ва ҳатто кўзнинг ўзида бузилишларни ўлчашни ўз ичига олган кўплаб иловалар мавжуд. Ушбу ёндашувда заиф лазер манбаи кўзга йўналтирилади ва ретинанинг акси намуна олинади ва қайта ишланади.
Шаcк-Ҳартманн тизимига муқобил тўлқин жабҳасини сезиш усуллари пайдо бўлмоқда. Фазали тасвир ёки эгриликни сезиш каби математик усуллар ҳам тўлқин жабҳасини баҳолашга қодир. Ушбу алгоритмлар махсус тўлқинли оптикага эҳтиёж сезмасдан, турли фокусли текисликларда анъанавий ёрқин майдон тасвирларидан тўлқинли олд тасвирларни ҳисоблаб чиқади. Шаcк-Ҳартманн линзалари массивлари линзалар массивининг ўлчамига латерал рухсатда чекланган бўлса-да, бу каби усуллар фақат тўлқин олд ўлчовларини ҳисоблаш учун ишлатиладиган рақамли тасвирларнинг рухсати билан чекланган. Яъни, бу тўлқинли сенсорлар чизиқлилик муаммоларидан азият чекмоқда ва шунинг учун фазаларни ўлчаш нуқтаи назаридан асл СҲWФСга қараганда анча мустаҳкамроқ.
Фазани дастурий таъминотни қайта қуришнинг яна бир қўлланиши адаптив оптикадан фойдаланиш орқали телескопларни бошқаришдир. Кенг тарқалган усул бу Роддиэр тести бўлиб, у тўлқиннинг эгрилигини аниқлаш деб ҳам аталади. Бу яхши тузатиш беради, лекин бошланғич нуқтаси сифатида аллақачон яхши тизимга муҳтож. Ҳақиқатан ҳам, юқорида тавсифланган чизиқлилик муаммолари туфайли. Шунинг учун одамлар кейинги Ген адаптив оптик тизимларида турли хил WФС турларини бирлаштиради.
Яна қаранг
- Гюйгенс-Френел принципи
- Тўлқинли олд сенсор
- Мослашувчан оптика
- Деформацияланадиган ойна
- Тўлқинли майдон синтези
Маълумотномалар
- ↑ Эссентиал Принcиплес оф Пҳйсиcс, П. М. Wҳелан, М. Ж. Ҳодгесон, 2нд Эдитион, 1978, Жоҳн Муррай, ИСБН 0-7195-3382-1
- ↑ Wирелесс Cоммуниcатионс: Принcиплес анд Праcтиcе, Прентиcе Ҳалл cоммуниcатионс энгинеэринг анд эмергинг течнологиэс сериэс, Т. С. Раппапорт, Прентиcе Ҳалл, 2002 пг 126
- ↑ Университй Пҳйсиcс — Wитҳ Модерн Пҳйсиcс (12тҳ Эдитион), Ҳ. Д. Ёунг, Р. А. Фреэдман (Оригинал эдитион), Аддисон-Wеслей (Пеарсон Интернатионал), 1ст Эдитион: 1949, 12тҳ Эдитион: 2008, ИСБН 0-321-50130-6, ИСБН 978-0-321-50130-1
- ↑ Энcйcлопаэдиа оф Пҳйсиcс (2нд Эдитион), Р. Г. Лернер, Г. Л. Тригг, ВҲC публишерс, 1991, ИСБН (Верлагсгеселлсчафт) 3-527-26954-1, ИСБН (ВҲC Инc.) 0-89573-752-3
Қўшимча ўқиш
Дарсликлар ва китоблар
- Замонавий физика тушунчалари (4-нашр), А. Беисер, Физика, МакГроу-Хилл (Халқаро), 1987,ИСБН 0-07-100144-1
- Замонавий иловалар билан физика, ЛҲ Греэнберг, Ҳолт-Саундерс Интернатионал WБ Саундерс анд Cо, 1978,ИСБН 0-7216-4247-0
- Физика тамойиллари, ЖБ Марион, WФ Ҳорняк, Ҳолт-Саундерс халқаро Саундерс коллежи, 1984,ИСБН 4-8337-0195-2
- Электродинамикага кириш (3-нашр), ДЖ Гриффиц, Пеарсон Эдуcатион, Дорлинг Киндерслей, 2007,ИСБН 81-7758-293-3
- Нур ва материя: электромагнетизм, оптика, спектроскопия ва лазерлар, ЙБ Банд, Жон Wилей & Сонс, 2010,ИСБН 978-0-471-89931-0
- Лигҳт Фантастиc — Классик ва квант оптикасига кириш, ИР Кенён, Оксфорд университети нашриёти, 2008 йил,ИСБН 978-0-19-856646-5
- МcГраw Ҳилл Физика энциклопедияси (2-нашр), CБ Паркер, 1994,ИСБН 0-07-051400-3
- 978-1-4020-0333-2
Журналлар
- Арнол'д, В. И. (1983). "Особенности систем лучей [Сингуларитиэс ин рай сйстемс]" (Руссиан). Успехи математических наук 38 (2(230)): 77–147. дои:10.1070/РМ1983в038н02АБЕҲ003471. ҳттп://www.матҳнет.ру/линкс/57фе8д94а41дде5а389а743бcе14б776/рм7160.пдф.[сайт ишламайди]
- Франçоис Роддиэр, Cлауде Роддиэр (Април 1991). "Wавефронт реcонструcтион усинг итеративе Фоуриэр трансформс". Апплиэд Оптиcс 30 (11): 1325–1327. дои:10.1364/АО.30.001325. ИССН 0003-6935. ПМИД 20700283.
- Cлауде Роддиэр, Франçоис Роддиэр (Новембер 1993). "Wаве-фронт реcонструcтион фром дефоcусед имагес анд тҳе тестинг оф гроунд-басед оптиcал телесcопес". Жоурнал оф тҳе Оптиcал Соcиэтй оф Америcа А 10 (11): 2277–2287. дои:10.1364/ЖОСАА.10.002277.
- Шчербак, О. П. (1988). "Волновые фронты и группы отражений [Wавефронц анд рефлеcтион гроупс]" (Руссиан). Успехи математических наук 43 (3(261)): 125–160. дои:10.1070/РМ1988в043н03АБЕҲ001741. ҳттп://www.матҳнет.ру/линкс/100д8а1эб447дд5б7афб5374163c5c3д/рм1892.пдф.[сайт ишламайди]
- Wавефронт тип/тилт эстиматион фром дефоcусед имагес (Wайбаcк Мачине сайтида 2006-09-12 санасида архивланган)
Ҳаволалар
- ЛигҳтПипес (Wайбаcк Мачине сайтида 2022-11-24 санасида архивланган) — Уних тўлқин фронтини тарқатиш учун бепул дастур