Тоир Бекирович Халилов (1940-йил 6-сентябр, Янги Карабай, Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси) – қрим-татар ёзувчиси, Украина Ёзувчилар миллий уюшмаси аъзоси.

Тоир Халилов Бекирович
Таваллуди 1940-йил 6-сентябр (1940-09-06) (86 ёш)
Янги Карабай, Золотополенское қишлоқ аҳоли пункти, Кировский тумани, Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси, СССР
Соҳаси Ёзувчи

Ҳаёти

Тоир Бекирович Халилов 1940-йил 6-сентябрда Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси Кировский туманидаги Янги Карабай (ҳозирги Возрождениэ) қишлоғида туғилган. Онаси – Фотима Халилова (1893—1945). Отаси Бекир Халилов (1892-йил туғилган) тамаки етиштириш бўйича таниқли мутахассис, Москвадаги халқ хўжалиги ютуқлари кўргазмаси иштирокчиси.

1944-йил 18-майда етти кишидан иборат оила (ота-она ва беш фарзанд) ҳибсга олиниб, Ислом-Терек темир йўл вокзалига (ҳозирги Кировское) кузатув остида олиб кетилди. У ердан улар Кострома вилоятининг Макариэвский туманига сургун қилинган. Тоир Ўзбекистондаги болалар уйида ўсган.

Таълим рус тилида олиб бориладиган ўрта мактабни тугатгач, ҳарбий хизматни ўтаган. 1969-йилда Тошкент қишлоқ хўжалик институтини „агроном, мева-сабзавот етиштирувчи“ мутахассислиги бўйича тамомлаган. 1969—1971-йилларда Тошкент вилоятидаги Оҳангарон-2 боғдорчилик совхозида ишлаган. У 1971-йилда Қримга қайтишга уринган, аммо Ички ишлар вазирлиги томонидан унга рухсат берилмаган[1].

1990-йил май ойида Қримга қайтиб, Совецкий (Ичкинский) туманидаги Пушкино қишлоғига жойлашди.

Тоир Халилов қрим-татар халқининг депортацияси ҳақида ҳикоя қилувчи „Олтирилган ватан“ қиссасини ёзган. „Йилдиз“ журналининг 2008-йил 1-6 ва 2009-йил 1-сонларида она тилида нашр этилган. 2018-йил 4-декабр куни Тоир Халилов „Қрим-татар адабиёти ривожига қўшган ҳиссаси“ махсус номинацияси лауреати бўлди. Постмодернизм ёки авангард таъсирини Тоир Халиловнинг „Охирги пайтгача“ қиссасида кўриш мумкин. Айрим асарлари қрим-татар адабиёти бўйича мактаб ўқув дастурига киритилган[2].

Ижодий мерос

  • 1985-йил – „Базил ҳиди“
  • 1987-йил – „Биринчи қор“
  • 2008-йил – „Ватан“ ҳикояси

Адабиётлар

  • Кандым Ю. К вопросу истории и современного состояния украинско-крымскотатарских литературных связей // КСО. 2003, 26 вереск.— 3 окт.
  • Таир Халилов, Василий Портяк, Игорь Павлюк…. Курьер Кривбасса. 2005, декабрь, № 193
  • Эльведин Чубаро

Манбалар

  1. ↑ Эльведин Чубаров. Таир Халилов: «Они придумали изощренный способ уничтожения» (записано 20 сентября 2009 года) // Крымреалии. — 2017. — 01 октября. Архивировано 25 январ 2021 года.
  2. ↑ „Рабочая программа предмета «Крымскотатарская литература»“. 2019-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-декабр.

Ҳаволалар