Toir Xalilov
Тоир Бекирович Халилов (1940-йил 6-сентябр, Янги Карабай, Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси) – қрим-татар ёзувчиси, Украина Ёзувчилар миллий уюшмаси аъзоси.
| Тоир Халилов Бекирович | |
|---|---|
| Таваллуди |
1940-йил 6-сентябр Янги Карабай, Золотополенское қишлоқ аҳоли пункти, Кировский тумани, Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси, СССР |
| Соҳаси | Ёзувчи |
Ҳаёти
Тоир Бекирович Халилов 1940-йил 6-сентябрда Қрим Автоном Совет Социалистик Республикаси Кировский туманидаги Янги Карабай (ҳозирги Возрождениэ) қишлоғида туғилган. Онаси – Фотима Халилова (1893—1945). Отаси Бекир Халилов (1892-йил туғилган) тамаки етиштириш бўйича таниқли мутахассис, Москвадаги халқ хўжалиги ютуқлари кўргазмаси иштирокчиси.
1944-йил 18-майда етти кишидан иборат оила (ота-она ва беш фарзанд) ҳибсга олиниб, Ислом-Терек темир йўл вокзалига (ҳозирги Кировское) кузатув остида олиб кетилди. У ердан улар Кострома вилоятининг Макариэвский туманига сургун қилинган. Тоир Ўзбекистондаги болалар уйида ўсган.
Таълим рус тилида олиб бориладиган ўрта мактабни тугатгач, ҳарбий хизматни ўтаган. 1969-йилда Тошкент қишлоқ хўжалик институтини „агроном, мева-сабзавот етиштирувчи“ мутахассислиги бўйича тамомлаган. 1969—1971-йилларда Тошкент вилоятидаги Оҳангарон-2 боғдорчилик совхозида ишлаган. У 1971-йилда Қримга қайтишга уринган, аммо Ички ишлар вазирлиги томонидан унга рухсат берилмаган[1].
1990-йил май ойида Қримга қайтиб, Совецкий (Ичкинский) туманидаги Пушкино қишлоғига жойлашди.
Тоир Халилов қрим-татар халқининг депортацияси ҳақида ҳикоя қилувчи „Олтирилган ватан“ қиссасини ёзган. „Йилдиз“ журналининг 2008-йил 1-6 ва 2009-йил 1-сонларида она тилида нашр этилган. 2018-йил 4-декабр куни Тоир Халилов „Қрим-татар адабиёти ривожига қўшган ҳиссаси“ махсус номинацияси лауреати бўлди. Постмодернизм ёки авангард таъсирини Тоир Халиловнинг „Охирги пайтгача“ қиссасида кўриш мумкин. Айрим асарлари қрим-татар адабиёти бўйича мактаб ўқув дастурига киритилган[2].
Ижодий мерос
- 1985-йил – „Базил ҳиди“
- 1987-йил – „Биринчи қор“
- 2008-йил – „Ватан“ ҳикояси
Адабиётлар
- Кандым Ю. К вопросу истории и современного состояния украинско-крымскотатарских литературных связей // КСО. 2003, 26 вереск.— 3 окт.
- Таир Халилов, Василий Портяк, Игорь Павлюк…. Курьер Кривбасса. 2005, декабрь, № 193
- Эльведин Чубаро
Манбалар
- ↑ Эльведин Чубаров. Таир Халилов: «Они придумали изощренный способ уничтожения» (записано 20 сентября 2009 года) // Крымреалии. — 2017. — 01 октября. Архивировано 25 январ 2021 года.
- ↑ „Рабочая программа предмета «Крымскотатарская литература»“. 2019-йил 14-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2020-йил 13-декабр.
Ҳаволалар
- Библиотека украинской литературы. — Халилов Таир Бекирович
- Энциклопедия современной Украины. Крымскотатарская литература
- - Раздел 8. Таир Халилов. "До последнего вздоха …— ЁуТубе
- Свидетельство о депортации Халилова Таира — Крым и крымские татары[сайт ишламайди]
- ПАРАДИГМА МОРАЛИ В ТВОРЧЕСТВЕ ТАИРА ХАЛИЛОВА
- Литературный Крым, август 2013