Vesprem
Весзпрем (венг.: Весзпрéм, олмонча: Wеиßбрунн ) — Венгриянинг энг қадимги шаҳарлардан бири, Веспрем округининг ма’мурий маркази. Аҳолиси 2014-йил 1 январ ҳолатига 60 788[2] нафар кишидан иборат.
Веспрем | |
|---|---|
 Байроқ  Герб | |
| Ҳукумат | |
| • мер | Кармел Тират |
| Майдон | 127 км2 (49 кв ми) |
| Телефон коди |
+36 0688 кенглик = |
География ва транспорти
Шаҳар Шед дарёсининг иккала тарафида, Будапештдан 110 километр жануби-ғарбда ва Балатон кўли қирғоғидан 15 километр узоқликда жойлашган. Веспрем Будапешт, Секешфехервар Дёр ва унинг атрофидаги шаҳарлар билан автомобил йўллари орқали боғланган. Шаҳар орқали Секешфехервар-Веспрем-Сомбатхей темир йўли ўтади. Будапештга поездда бориш вақти тахминан 2 соатга боради.
Тарихи
Веспрем - Венгриянинг энг кўҳна шаҳарларидан бири саналади. У авлиё қирол Иштван ҳукмронлиги даврида асос солинган, аммо солномачи князь Бела ИИИнинг хабарига кўра, венгерлар бу ҳудудга келганида Веспрем қал’аси қурилган қоя устида бино бўлган. Бу, эҳтимол, Буюк Карл даврида қурилган франклар истеҳкоми эди. Веспрем Венгриядаги биринчи епископлардан бири бўлди, 1009-йилда ташкил этилган. Веспрем эпископлари узоқ вақтдан бери Венгрия қиролларига тож кийиш шарафига эга бўлган, шунинг учун Веспрем "қироллар шаҳри" деб номланган. Веспрем епископлари қўлидан Венгриянинг барча маликалари авлиё Иштваннинг рафиқаси Гизеладан бошлаб, Венгриянинг сўнгги маликаси, Карл И Габсбургнинг рафиқаси Сита Бурбон-Пармагача тожга эгалик қилдилар. 1001-йилда шаҳарда Авлиё Майкл бош черкови (собор) қурилган, кейинчалик у бир неча марта қайта бунёд этилган.
ХИИИ асрга келиб, Веспрем қал’аси мустаҳкам деворлари бўлган тик ва қояли тепаликдаги бақувват девор қал’ага айланди. 1241-йилда мўғул қўшини уни ололмай, шаҳардан чекинди. 1552-йилда Веспрем турклар томонидан босиб олинади, аммо улар тезда қал’адан қувиб чиқарилди, бунинг шарафидан шаҳарда Венгриянинг бошқа шаҳарларига қараганда кўпроқ ўрта аср ёдгорликлари сақланиб қолди.
Шаҳарнинг ривожланиши унинг катта ҳудудини эгаллаб, атрофдаги тепаликларга тарқалишига олиб келди.
Галерея
-
Авлиё Михсаил собори -
Пиарлар черкови ва монастири -
ёнг'ин минораси -
Қаҳрамонлар дарвозаси -
Оварос Тер майдони -
Позаси уйи -
Иштван ва Гизелла ҳайкали -
Авлиё Троиса майдони
Манбалар
- ↑ Магярорсзáг кöзигазгатáси ҳелйнéвкöнйве, 2021. жануáр 1., Газеттеэр оф Ҳунгарй, 1ст Жануарй 2021
- ↑ Ежегодное издание «Административная Венгрия», Центральное Статистическое Бюро, 2014.
Адабиёт
- Венгрия. Қўлланма. Дунё бо'йлаб, 2007 йил. ИСБН 978-5-98652-117-6
Ҳаволалар
- Шаҳар расмий сайти(ингл.) )
- Фуниқ.ҳу сайтида Весзпрем (рус. )