Ziyosfera

Vladimir Retsepter

Vladimir Emanuilovich Retsepter[1] (1935-yil 14-fevral, Odessa) – sovet va rus aktyori, rejissyor va yozuvchi, pushkinshunos olim. Rossiya Federatsiyasi xalq artisti (2003), Rossiya Federatsiyasi Davlat mukofoti (2000) va Rossiya Federatsiyasi Prezidenti mukofoti (2018) laureati. Butunrossiya teatr jamiyati (1960), SSSR Yozuvchilar uyushmasi (1979) va SSSR Kinematograflar uyushmasi aʼzosi. „Teatr hayoti“ jurnali tahririyati aʼzosi, Sankt-Peterburg Yozuvchilar uyushmasi va Xalqaro PEN-klub aʼzosi.

Vladimir Emanuilovich Retsepter
Tavalludi 1935-yil 14-fevral (1935-02-14) (91 yosh)
Odessa, Ukraina SSR, SSSR
Fuqaroligi SSSR bayrogʻi SSSR→Rossiya bayrogʻi Rossiya
Kasbi aktyor, teatr rejissyori, yozuvchi, Pushkinshunos olim
Faoliyat yillari 1959—hozirgacha

Hayoti

Vladimir Retsepter 1935-yil 14-fevralda Odessada tugʻilgan. Otasi Emanuel Abramovich Retsepter sovet otliq ofitseri, KPSS aʼzosi boʻlgan. Armiyadan demobilizatsiya qilinganidan keyin turli maʼmuriy lavozimlarda ishlagan. Onasi Yelizaveta Abramovna Dvorkina tarixchi, tarix fanlari nomzodi hamda akademik M.V.Nechkinaning shogirdi boʻlgan.

Vladimir Retsepter 1957-yilda Toshkentdagi Oʻrta Osiyo universitetining filologiya fakultetini, 1960-yilda esa Toshkent teatr va rassomlik institutining aktyorlik fakultetini tugatgan. 1959-yildan boshlab u oʻsha paytda bosh rejissyori A.O.Ginzburg boʻlgan M.Gorkiy nomidagi Toshkent rus drama teatri sahnasida A.Mixaylovning „Gamlet“ pyesasi tufayli shuhrat qozongan[2]. 1962-yilda Leningrad Bolshoy drama teatriga taklif qilingan. 1964-yildan boshlab u filmlarda rol oʻynagan, Shekspir, Pushkin, Griboedov, Irakliy Abashidze va oʻz pyesalari asosida bir qator bir kishilik spektakllarni sahnalashtirgan. Fyodor Dostoyevskiy muzeyi qoshidagi Lenkonsert adabiy-dramaturgiya studiyasining badiiy rahbari (1977—1984), 1992-yildan Sankt-Peterburgdagi Pushkin nomidagi Davlat teatr markazi va Pushkin maktabi teatri asoschisi va doimiy badiiy rahbari boʻlgan.

„Yoshlik“ (Sheʼrlar – 1988, 10-son), „Yulduz“ (Sheʼrlar – 1994, 8-son), „Rizolik“ (1994, 1-2-son), „Znamya“ (1996, 9-son), „NM“ (Sheʼrlar – 1997, 3-son), „Ogonyok“ (1990, 13-son) jurnallarida shoir, nosir va ocherk muallifi sifatida ijod naʼmunalari chop etilgan. Pushkinshunoslik sohasida ilmiy tadqiqotlar olib borgan.

Boris Pasternakning „Doktor Jivago“ romanining dramatizatsiyasi („Yuriy Jivagoning daftarchasi“) Vladimir Retsepterning oʻzi tomonidan „Liteiny“ da Leningrad drama va komediya teatrida sahnalashtirilgan (1988). Pushkin maktab teatrida 20 dan ortiq spektakllarni sahnalashtirgan.

Mukofotlari

  • Butunrossiya estrada rassomlari tanlovi laureati (1964)
  • Pushkin nomidagi Butunrossiya tanlovi laureati (1970)
  • RSFSRda xizmat koʻrsatgan artist (1979-yil 19-sentyabr)[3]
  • Pushkin medali (1999-yil 4-iyun)[4]
  • 1999-yildagi Rossiya Federatsiyasining taʼlim sohasidagi Davlat mukofoti (2000-yil 9-iyun)[5]
  • Znamya fondi mukofoti (2001)
  • Rossiya Federatsiyasining xalq artisti (2003-yil 29-noyabr)[6]
  • Sankt-Peterburg Qonunchilik Assambleyasining faxriy diplomi (2005-yil 20-aprel)[7]
  • „Shon-sharaf“ ordeni (2008-yil 25-yanvar)[8]
  • „Pushkinga sodiq xizmati uchun“ Yangi Pushkin mukofotining maxsus diplomi (2011)
  • Rossiya Federatsiyasi Prezidentining Faxriy yorligʻi (2016-yil 3-mart)[9]
  • Rossiyaning madaniy merosini saqlashga qoʻshgan hissasi uchun D. S. Lixachev mukofoti (2016)
  • Rossiya Federatsiyasi Prezidentining adabiyot va sanʼat sohasidagi bolalar va yoshlar asarlari uchun mukofoti (2018-yil 19-mart)[10][11]
  • Rossiya milliy teatr mukofoti (2018)
  • IV darajali „Vatanga xizmatlari uchun“ ordeni (2021-yil 6-aprel)[12]

Manbalar

  1. ↑ „Xudojestvennыy rukovoditelь“. Gosudarstvennыy Pushkinskiy teatralьnыy tsentr v Sankt-Peterburge. 2019-yil 6-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 3-mart.
  2. ↑ Vospominaniya Vladimira Retseptera o tashkentskom teatre, roditelyax, svoyom dede… (Fragmenti iz knigi: Retsepter V. E. Proshedshiy sezon, ili Predlagaemie obstoyatelstva. – L.: Iskusstvo, 1989.) // Moy Tashkent. – 2011. – 11 iyunya.
  3. ↑ „Ukaz Prezidiuma Verxovnogo Soveta RSFSR ot 19 sentyabrya 1979 goda «O prisvoenii pochyotnogo zvaniya zaslujennogo artista RSFSR Retsepteru V. E.»“. 2019-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-mart.
  4. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 4 iyunya 1999 goda № 700 «O nagrajdenii medalьyu Pushkina»“. 2019-yil 1-aprelda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 11-noyabr.
  5. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 9 iyunya 2000 goda № 1085 «O prisujdenii Gosudarstvennыx premiy Rossiyskoy Federatsii v oblasti literaturы i iskusstva 1999 goda»“. 2019-yil 9-fevralda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-mart.
  6. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 29 noyabrya 2003 goda № 1416 «O nagrajdenii gosudarstvennыmi nagradami Rossiyskoy Federatsii»“. 2019-yil 25-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-mart.
  7. ↑ „Postanovlenie Zakonodatelьnogo Sobraniya Sankt-Peterburga ot 20.04.2005 N 162“. 2023-yil 21-iyunda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2022-yil 17-noyabr.
  8. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 25 yanvarya 2008 goda № 91 «O nagrajdenii gosudarstvennыmi nagradami Rossiyskoy Federatsii»“. 2017-yil 12-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2017-yil 11-noyabr.
  9. ↑ „Rasporyajenie Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 3 marta 2016 goda № 38-rp «O pooщrenii»“. 2018-yil 6-noyabrda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-mart.
  10. ↑ „Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 19 marta 2018 goda № 104 «O prisujdenii premiy Prezidenta Rossiyskoy Federatsii v oblasti literaturы i iskusstva za proizvedeniya dlya detey i yunoshestva 2017 goda»“. 2019-yil 30-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2019-yil 25-mart.
  11. ↑ „Obʼyavlenы laureatы premiy Prezidenta dlya molodыx deyateley kulьturы i za proizvedeniya dlya detey i yunoshestva 2017 goda“. 2018-yil 19-martda asl nusxadan arxivlangan. Qaraldi: 2018-yil 19-mart.
  12. ↑ Ukaz Prezidenta Rossiyskoy Federatsii ot 6 aprelya 2021 goda № 195 „O nagrajdenii gosudarstvennimi nagradami Rossiyskoy Federatsii“ 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Vladimir_Retsepter" dan olindi