Ziyosfera

Xie Jun

Хиэ Жун

Хиэ Жун (1970-йил 30-октябрда туғилган)[1] — хитойлик шахмат гроссмейстери. У 1991-йилдан, 1996-йилгача ва яна 1999-йилдан 2001-йилгача, аёллар ўртасида шахмат бўйича жаҳон чемпиони сифатида етакчилик қилган. Хиэ Елизаветта Ивановна ва Хоу Йифандан ташқари камида иккита алоҳида ҳукмронлик қилган учта аёл шахматчиларидан биридир. Хиэ Жун — Хитой шахмат ассоциациясининг амалдаги президенти[2].

Фаолияти

1970-йилда Хебей штатининг Баодинг шаҳрида туғилган ва Пекинда ўсган бўлса-да, Хиэ ва унинг ота-онасининг ота-боболарининг уйи — Лиаоюан, Гирин шаҳридир[3]. Олти ёшида Хиэ Хитой шахматини ўйнай бошлади ва 10 ёшида у Пекиннинг қизлар ўртасидаги хиангқи чемпионига айланди. Ҳукумат вакилларининг талаби билан у тез орада халқаро шахмат ўйнай бошлади. Бефарқ машғулот имкониятларига қарамай, Хиэ 1984-йилда шахмат бўйича қизлар ўртасида Хитой чемпиони бўлди. 1988-йилда у Аделаида шаҳрида ўтказилган ўсмир қизлар ўртасидаги жаҳон чемпионатида иккинчи-тўртинчи ўринларни эгаллади[4][5]. 20 ёшида Хиэ аёллар ўртасидаги жаҳон чемпиони унвонига даъвогарлик қилиш ҳуқуқини қўлга киритди ва 1991-йилда у 1978-йилдан бери чемпион бўлган грузиялик Майя Чибурданидзени 8½-6½ ҳисобида мағлуб этди. 1993-йилда у ўз унвонини Нана Иоселианига қарши муваффақиятли ҳимоя қилди (ўйинда 8½-2½ ғалаба қозонди). 1994-йилнинг ёзида унга тўлиқ гроссмейстер унвони берилди[6], бу унвонга сазовор бўлган олтинчи аёл эди. У 1996-йилда шахмат бўйича аёллар ўртасидаги жаҳон чемпионатида венгриялик Сюзан Полгарга ютқазди (8½-4½), лекин 1999-йилда Полгар ўйин шартларини қабул қилишдан бош тортгач, чемпионатнинг бошқа финалчиси Алиса Галлиамовани (8½-6½) мағлуб этиб, унвонни қайтариб олди[7]. 2000-йилда ФИДЕ жаҳон чемпионати форматини нокаут тизимига ўзгартирди.

2000-йил апрел ойида Гуанчжоуда аёллар чемпиони Хиэ собиқ жаҳон чемпиони Анатолий Карпов билан ўйин ўтказди. „Аёл ва эркак шахмат баҳси“ деб ҳисобланган ўйин оддий вақт назоратида тўртта ўйин ва иккита тезкор ўйиндан иборат бўлди. Тўртта ўйинда Карпов 2½-1½ ҳисобида ғалаба қозонди (1 ғалаба, 3 дуранг), тезкор ўйин ҳам Карповга насиб этди[8].

Хитойда қаҳрамон бўлган Хиэ ўзининг оптимизми ва ёрқин ҳужум услуби билан машҳур бўлди. Унинг муваффақияти халқаро шахматни ўз мамлакатида ва бутун Осиёда оммалаштиришга катта ёрдам берди. Хиэ Жун бир қатор кучли хитойлик аёл ўйинчилар орасида биринчи бўлиб чиқди, қолганлари Чжу Чен, Сю Юхуа ва Ван Лей эди. 1998-йилда Россиянинг Қалмоғистонида бўлиб ўтган Элиста шахмат олимпиадасида Хитой аёллар терма жамоасининг олтин медални қўлга киритишида ҳам у муҳим омил бўлди.

2004-йил июл ойида у Халқаро ҳакам ва ФИДЕ катта мураббийи унвонларига сазовор бўлди. 2019-йил апрел ойида Хиэ Жун Хитой шахмат ассоциациясининг янги президенти этиб тайинланди[9].

Шахсий ҳаёти

Тахминан, 1990-йилларнинг охирида Хиэ Пекин университетида психология бўйича докторлик диссертациясини ўқиётган эди. 2008-йилга келиб, Хиэ Жун Пекин минтақасида шахмат ва Го истеъдодларига ғамхўрлик қилувчи агентликка раҳбарлик қилди[10]. У собиқ мураббийи Ву Шаобин билан турмуш қурган[11][12].

Манбалар

  1. ↑ „中国国际象棋运动员等级分数据库“. Чессинчина.нет. 2013-йил 12-ноябрда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-декабр 2011-йил.
  2. ↑ „Хиэ Жун“. Wорлд Чесс Ҳалл оф Фаме.
  3. ↑ „谢军--我是吉林的女儿“ (хитойча). Қингдао Неwс (2008-йил 17-июл). — „谢军笑答：“我是地地道道的吉林女儿啊！” 原来谢军虽然生在保定、长在北京，但父母却是吉林省辽源市人。“. 4-март 2016-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 9-август 2018-йил.
  4. ↑ Хиэ Жун. Чесс Чампион фром Чина: Тҳе Лифе анд Гамес оф Хиэ Жун. Лондон: Гамбит Публиcатионс, 1998 — 25-бет. ИСБН 1-901983-06-4. 
  5. ↑ Аделаиде 1988 — 5° Cампеонато Мундиал Жувенил Феминино БрасилБасе
  6. ↑ Хиэ Жун. Чесс Чампион фром Чина: Тҳе Лифе анд Гамес оф Хиэ Жун. Лондон: Гамбит Публиcатионс, 1998 — 133-бет. ИСБН 1-901983-06-4. 
  7. ↑ „Тҳе Wеэк ин Чесс 242“. Чессcентер.cом. Қаралди: 21-декабр 2011-йил.
  8. ↑ „ТҲЕ WЕЭК ИН CҲЕСС 284“. Лондон Чесс Cентер. 17-апрел 2000-йил. {{cите магазине}}: Cите магазине реқуирес |магазине= (ёрдам)CС1 маинт: дате формат ()
  9. ↑ „Хиэ Жун ис тҳе неw Пресидент оф тҳе Чинесе Чесс Ассоcиатион“. www.фиде.cом. 2-май 2019-йилда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2-май 2019-йил.
  10. ↑ „Нанжинг: Бу драwс фирст блоод ин Супер-ГМ“. Чессбасе.cом (12-декабр 2008-йил). Қаралди: 21-декабр 2011-йил.
  11. ↑ „Интчесс Асиа Пте Лтд“. Интчессасиа.cом. 2012-йил 22-февралда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 21-декабр 2011-йил.
  12. ↑ Релативес анд Споусес оф Чесс Мастерс

Адабиётлар

Ҳаволалар

"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Xie_Jun" dan olindi