Xorazm rubli
| Хоразм рубли | |
|---|---|
| ISO 4217: | |
| Давлат номи: | |
| Символ: | |
Хоразм (Хива) рубли — 1920—1923-йилларда Хоразм Халқ Совет Республикасининг пул бирлиги.
Тарихи

ХИХ аср бошидан Хоразм тангаси Хива хонлигининг пул бирлиги бўлган. ХХ асрнинг бошида қат'ий нисбат о'рнатилди: 1 рубл (манат) = 5 танга. 1919-йилда хонлик банкнотларини чиқариш бошланди, йирик номиналдаги банкнотларда номинал танга ва рубл (манат)да бир хил нисбат (1:5) сақланиб қолган ҳолда кўрсатилди.
1920-йилда Хоразм Халқ Совет Республикаси эълон қилингандан сўнг тангалар ва танга пуллар чиқариш тўхтатилди. Республика Нозирлар кенгаши ўша йили рублдаги банкнот ва тангаларни муомалага чиқара бошлади. 1920-йилда 20 рубллик тангалар ва 250 ва 750 рубллик банкноталар чиқарилди. Кейинги нашрларнинг номиналлиги доимий равишда ошиб борди. 1921—1922-йилларда 20, 25, 100 ва 500 рубллик тангалар чиқарилди[1]. 1921-йилда 100, 250, 500, 1000, 2000, 5000, 10 000 ва 25 000 рубллик банкноталар муомалага чиқарилди.
1919—1921-йилларда Туркистон о'лкасининг вақтинчалик кредит қог'озлари (туркбонлар) ҳам муомалада бо'либ, уларни чиқариш 1921-йилда Туркистонда пул муомаласи бирлашганидан кейин то'хтатилган.
1922-йилда Хоразм Республикасининг янги банкноталари муомалага чиқарилди, янги намунадаги 1 рубл аввалги муомаладаги 10 000 рублга тенг эди. Ушбу чиқарилган банкнотларнинг номиналлари: 3, 5, 10, 25 рубл. Республика банкнотларининг охирги муомаласи 1923-йилда амалга оширилган, 50, 100, 500 ва 1000 рубллик банкноталар муомалага чиқарилган[2].
1923-йил март ойида Ўрта Осиё республикаларининг иқтисодий конференсиясида ва Москвада бўлиб ўтган Молия халқ комиссарлигида бўлиб ўтган йиғилишда Бухоро ва Хивада муомалани тўхтатиб, маҳаллий пул белгиларини РСФСР пул белгиларига алмаштириш тўғрисида қарор қабул қилинди. Хоразм рубли 1:1 нисбатда совет белгиларида рублга алмаштирилди. Айирбошлаш 1923-йилнинг кузида якунланди[3].
Манбалар
- ↑ Cуҳаж 2011.
- ↑ Васюков 1993.
- ↑ „Юровский Л.Н. «Денежная политика Советской власти 1917—1927»“. сайт бонистикаwеб.ру. 2016-йил 5-мартда асл нусхадан архивланган. Қаралди: 2022-йил 5-сентябр.
