Ziyosfera

Yinks

Йинкс ёки Иинга (қадимги юнонча: Ἴυγξ, сўзма-сўз таржима қилганда „бўйни айланувчи'“) — қадимги юнон мифологияси қаҳрамони. Афсонанинг турли хил вариантларида Пан ва Эхо ёки Пейтонинг қизи[1].

У Зевс учун ичимлик тайёрлаган, шундан сўнг Зевс Иога бўлган эҳтирос ўтида ёна бошлаган. Герақасос олиш мақсадида Йинксни кичкина қушга айлантириб қўйган (қадимги юнонча: Ἴυγξ) ва сирли маросимларда доимий равишда иштирок этишга маҳкум қилган[1][2].

Антик даврда ушбу қушдан сеҳр-жоду маросимларида фойдаланилган. Уни айланаётган ғилдиракка боғлаб қўйишган. Ғилдиракнинг айланиши ҳам, қуш бўйнининг бурилиши ҳам йўқотилган муҳаббатни қайтариши керак бўлган. Бошқа турдаги айланадиган сеҳрли буюмлар ва севги уйғотадиган дамламаларга ҳам мана шундай ном берилган[3]. Қушчадан сеҳр-жоду мақсадларида фойдаланиш Феокрит[3] томонидан тасвирлаб берилган. Пиндар қасидаларида Афродита Ясонга Медеяни ўзига ром қилиб олиши учун ғилдиракка бойланган қушча берган[4][2][1].

Йинкс рамзи бўлган қуш бугунги кунга қадар сақланиб қолган бир нечта қадимий гулдонлар юзасида тасвирланган. Одатда уни аёл киши қўлида ушлаб туради, бу унинг йўқотилган севгисини қайтариш истагини ифодалайди[1].

Антонин Либерал томонидан ҳикоя қилинган бошқа бир афсонага кўра, Йинкс Пиэрнинг тўққизта қизидан бири бўлган. Қизлар хор жамоасини тузиб, музалар билан беллашишга қарор қилишади. Мағлубиятга учраган қизлар илоҳларга қарши чиқишга жур’ат этганлари учун музалар томонидан қушларга айлантирилади. Йинкс ҳам қушга айланиб қолади[5][2].

Манбалар

  1. ↑ 1,0 1,1 1,2 1,3 Wеизсäcкер & 1890—1894.
  2. ↑ 2,0 2,1 2,2 Смитҳ 1873.
  3. ↑ 3,0 3,1 Феокрит 1958.
  4. ↑ Пиндар 1980.
  5. ↑ Антонин Либерал 1997.

Адабиётлар

  • Антонин Либерал. Метаморфози // Вестник древней истории / Перевод с древнегреческого, вступителная статя и комментарии В.Н. Ярхо. — 1997. — № 3—4.
  • Пиндар. Пифийскиэ песни // Оди; Фрагменти / Пиндар; Вакхилид; изд. подг. М. Л. Гаспаров.. — М. : Наука, 1980. — 503 с. — (Литературниэ памятники). — 50 000 экз.
  • Феокрит, Мосх, Бион. Идиллии и эпиграммы, 15000 экз, Литературные памятники, Издательство АН СССР, 1958. 
"https://new.ziyosfera.uz/ziyo/Yinks" dan olindi